14 III 2010
Szymon Zdziebłowski
Ten wyjątkowy zbiór składający się z około 700 obiektów zabytkowych i 100 odlewów gipsowych obecnie jest niedostępny dla zwiedzających. Jego trzon stanowią artefakty z całego świata kultury antycznej, czyli Grecji, Italii, Azji Mniejszej, wybrzeża Morza Czarnego i Afryki Północnej. Poważna część to zabytki pochodzące z Egiptu. Jedyną możliwością zapoznania się z kolekcją w tym momencie jest lektura fascynującej książki opublikowanej nakładem wydawnictwa Księgarnia Akademicka pod redakcją prof. Joachima Śliwy „Egipt, Grecja, Italia… Zabytki starożytne z dawnej kolekcji Gabinetu Archeologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego”, w której zaprezentowano zarówno historię Zbioru, charakterystykę wybranych obiektów i ukazującej twórców oraz opiekunów Kolekcji.
Opisywany zbiór zabytków zaczął powstawać już blisko półtora wieku temu, bo w 1867 roku w ramach działalności UJ z inicjatywy Józefa Łepkowskiego. Jednak od okresu II wojny światowej nigdy nie doczekał się odpowiedniej przestrzeni wystawienniczej, dlatego też nie jest znany szerszemu odbiorcy.
Wydana w 2007 roku książka poświęcona Kolekcji składa się z trzech części – pierwsza dotyczy jej zawiłych losów, druga jej twórców i opiekunów a trzecia, najobszerniejsza, zabytkom i ich donatorom wśród których nie zabrakło magnaterii – przykładowo Władysława i Marcelego Czartoryskich czy Karola Lanckorońskiego.
Treść książki tworzy kilkadziesiąt osobnych artykułów, które w dużej mierze były wcześniej publikowane w periodykach, jednakże tym razem zmodyfikowano je nieco na potrzeby wydawnictwa. Pośród autorów najczęściej pojawia się nazwisko prof. Joachima Śliwy – kierownika Zakładu Archeologii Egiptu i Bliskiego Wschodu UJ. Tym bardziej powinno to ucieszyć fanów cywilizacji znad Nilu, której prof. Śliwa jest wybitnym znawcą. Na kartach książki otrzymujemy zatem wyczerpujące opisy zabytków egipskich w zapomnianej kolekcji – sarkofagu, amuletów, skarabeuszy, naczyń kamiennych, posążków, ostraków i tkanin koptyjskich. Zdaniem prof. Śliwy jednym z ciekawszych eksponatów w kolekcji jest niewielka stela grobowa z XII wieku p.n.e. pochodząca z Deir el-Medina, czyli osiedla artystów i rzemieślników pracujących w Dolinie Królów.
Entuzjastów egiptologii, a zwłaszcza jej początków w Polsce powinien zainteresować artykuł prof. Śliwy na temat Tadeusza Smoleńskiego (1884-1909) – pioniera polskich badań w Egipcie. Postać została przyćmiona przez prof. Kazimierza Michałowskiego, gdyż Smoleński prowadził badania w czasach, kiedy Polska formalnie nie istniała na mapach świata, stąd nie były to oficjalne, polskie wykopaliska, ale austro-węgierskie.
Ciekawostką jest zamieszczony w książce przedruk z „Tygodnika Ilustrowanego” z 1877 roku, gdzie Michał Żmigrodzki opisuje swoje wrażenia po obejrzeniu zabytków z kolekcji.
Książka wydana jest w profesjonalny sposób – kredowy, ale nie świecący papier, twarda oprawa i szycie. Uczta dla bibliofila! Atutem publikacji są zamieszczonej w jej końcowej części tablice przedstawiające ciekawsze zabytki z kolekcji. To w sumie ponad 50 barwnych fotografii, z czego 19 ukazuje zabytki egipskie. Pomocna w poszerzeniu wiedzy o Kolekcji i jej historii będzie obszerna bibliografia. Publikacja powinna znaleźć się koniecznie na półkach wszystkich egiptomaniaków. Pragnę jednak zauważyć, że opisano tu również obiekty innych śródziemnomorskich cywilizacji. Oprócz porządnej, rzetelnej dawki wiedzy o starożytnym Egipcie, możemy bowiem zapoznać się tutaj z historią polskiej egiptologii i tak słabo znaną i niedocenianą kolekcją znad Nilu.
red. Joachim Śliwa
Księgarnia Akademicka, 2007,
351 s.
Dział: archeologia
ISBN: 83-7188-992-9
TĄ KSIĄŻKĘ MOŻNA KUPIĆ BEZPOŚREDNIO U WYDAWCY TUTAJ
