24.07.2011
Polska archeologia śródziemnomorska to potęga! Nie są to tylko czcze przechwałki. Dowód na to każdy może mieć w swoim domu, na półce. Właśnie ukazał się XIX tom periodyku Polish Archaeology in the Mediterranean (PAM). Książka prezentuje wyniki prac wszystkich misji wykopaliskowych i konserwatorskich działających w ramach Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego.
Ilość misji z roku na rok rośnie. W konsekwencji najnowszy tom PAM-u jest najdłuższy (liczy 613 stron!) w swej ponad dwudziestoletniej historii. Na tom składają się artykuły, raporty z działań misji w sezonie 2007. Tak, jest to drobna obsuwa czasowa, ale porównując do innych publikacji ze sfery archeologicznej, te bagatela 4 lata, nie są jeszcze aż tak dotkliwe. Tym bardziej, że Centrum informuje o swoich odkryciach na bieżąco w ramach swego newslettera Archeowieści PAM.
Wszystkie artykuły tradycyjnie napisane są w języku angielskim, tak aby zasięg pisma był międzynarodowy i aby mogli się z nim zapoznać koleżanki i koledzy po fachu. Tak jak w poprzednich numerach i tym razem dominują raporty z Egiptu – zajmują połowę tomu. Na szczególną uwagę zasługuje raport Tomasza Herbicha – wynik jego badań jest też zaprezentowany w formie mapy geofizycznej na okładce. Badacz brał udział w projekcie Muzeum Brytyjskiego w Londynie, polegającym na rozpoznaniu pozostałości starożytnego miasta w Delcie Nilu, obecnie znanego jako Tell el-Balamun. Dzięki zastosowaniu magnetometru odkryto dziesiątki nieznanych wcześniej budowli, w tym monumentalną świątynię. Z mapami można się dokładnie zapoznać na kartach tomu. W PAM-ie nie zabrakło raportów ze sztandarowych polskich projektów – badanych od lat stanowisk w Aleksandrii, Deir el-Bahari, Sakkarze, Naklun. Są też nowsze przedsięwzięcia, jak wykopaliska w Tell el-Retaba w Delcie Nilu.
W kontekście poznania starożytnego Egiptu niezmiernie ważne jest też badanie reliktów obecnie zlokalizowanych w Sudanie. Polacy od lat uczestniczą intensywnie w badaniach tego regionu Afryki, głównie w północnej części kraju. Zamieszczone raporty zajmują prawie 200 stron w tomie – to w dużej mierze efekt wielkiej kampanii rozpoznawczo-wykopaliskowej związanej z budową tamy, która obecnie zalała już połacia ziemi. Dramat dla tysięcy Sudańczyków (przymusowe przesiedlenie) okazał się okazją dla archeologów do poznania przeszłości.
W PAM-ach na stronach poprzedzających właściwe raporty zamieszczane są również wspomnienia osób niedawno zmarłych, a związanych z działalnością Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej. W tym numerze naukowcy wspominają aż cztery zmarłe w ostatnim czasie wybitne badaczki. Pierwsza – prof. Jadwiga Lipińska związana z samymi początkami istnienia Centrum zmarła w 2009 roku. Należała do najbliższych współpracowniczek prof. Michałowskiego. Prof. Łukaszewicz wspomina kolejną wielką figurę polskiej egiptologii zmarłą w 2008 roku – prof. Annę Świderkównę (napisała szereg popularnonaukowych książek o Egipcie w czasach grecko-rzymskich). Dwa kolejne obituaria poświęcone są dr Joannie Aksamit (znanej szerszemu gronu z tłumaczeń książek egiptologicznych w PIW) i dr Irenie Pomorskiej.
PAM-y uznaję za wydawnictwo obowiązkowe dla wszystkich osób śledzących dokonania polskich archeologów w strefie Morza Śródziemnego. Tutaj przeczytamy raporty i analizy z pierwszej ręki – pisane przez szefów poszczególnych projektów. Atutem wydawnictwa jest spora ilość fotografii, schematów, rysunków, również kolorowych. Nie jest to rzecz, którą czyta się od deski do deski, ale niezastąpione źródło informacji dla naukowców, studentów i fascynatów.
Nowością w tym wydaniu, jest dołączona płyta CD zawierająca wszystkie wydrukowane artykuły w formacie PDF. Niestety nie można kupić jej oddzielnie.
Najnowszy PAM można nabyć za pośrednictwem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego TUTAJ<<<
Archiwalne wydania można przeczytać on-line na stronach Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej TUTAJ<<<
opracował Szymon Zdziebłowski
INFORMACJE NT. NAJNOWSZEGO PAM-u:
- Volume XIX:
- Reports 2007 (Warsaw 2010)
(Digital version on CD included) - Editors:
- Michał Gawlikowski, Wiktor A. Daszewski
- Managing Editor:
- Iwona Zych
- Translation and language consultation:
- Iwona Zych
- Digital processing:
- Ewa Czyżewska
- Image processing assistance:
- Robert Mahler, Szymon Maślak, Marta Momot and Marek Puszkarski
- Original graphic design:
- Jerzy Kowalski
- DTP:
- Ewa Czyżewska for PCMA
- Print:
- Elpil, Siedlce
- Cover:
- Geomagnetic map of Tell el-Balamun, Egypt (Processing T. Herbich)
- ISSN
- 1234-5415
- ISBN
- 978-83-235-0710-9
- Pages:
- 616 (B&W and color illustrations)
