27.01.2011
“Egipt. Sztuka, historia, cywilizacja” – kraj faraonów z włoskiej perspektywy
ISBN 978-83-213-4525-3,
Oprawa broszurowa, format 23×26,6cm, Stron 240, Wydawca: Arkady
Prezentujemy kolejną, drugą książkę Wydawnictwa Arkady poświęconą cywilizacji starożytnego Egiptu. Podobnie jak w przypadku ostatnio recenzowanej pozycji, autorami jej są Włosi, a w zasadzie – Włoszki – Maria Cristina Guidotti i Valeria Cortese. Obie panie są osobami kompetentnymi w zakresie egiptologii, o czym świadczy ich wykształcenie i praktyka muzealna. Jak zawsze – istotne jest, kto dokonał tłumaczenia. I tym razem wydawca postawił na profesjonalizm – nie poskąpił na konsultanta naukowego, którym był dr Kamil Kuraszkiewicz z Instytutu Archeologii UW.
Opisywana książka jest wydawnictwem albumowym, ale nadzwyczaj poręcznym. Swobodny dostęp zapewnia miękka oprawa (chociaż całość jest szyta, więc książka będzie służyć latami). Już pierwsze przewertowanie kart daje dobry obraz na temat książki – mnóstwo fotografii, planów świątyń czy XIX-wiecznych obrazów ukazujących Egipt. Zamierzeniem autorek było kompleksowe zaprezentowanie całokształtu cywilizacji egipskiej – od polityki, przez architekturę, sztukę po kulturę duchową. Całość ujęto w typowych ramach chronologicznych – poczynając od okresu predynastycznego po podbój arabski. I to ważny szczegół – najczęściej autorzy kończą na okresie rzymskim i boją się brnąć dalej – a tu mamy faktycznie przekrój historii Egiptu od początku cywilizacji po kres świata starożytnego. To spory atut! Ciekawy jest również wstęp “Egiptomania i Egiptologia” wprowadzający czytelnika w początki fascynacji krajem faraonów na świecie.
Wgryzając się w coraz to nowsze epoki historyczne czytelnik co jakiś czas natyka się na liczne ciekawostki umieszczone w ramkach – dotyczą zarówno szczegółów odkryć, badaczy czy kultury. Dzięki temu ta lekcja historii jest naprawdę interesująca – wraz z dziejami dynastii można poznać ówczesne realia. Przy uruchamianiu wyobraźni pomocne są liczne fotosy, rysunki, plany, mapki, reprodukcje obrazów. Wielkim plusem jest sięganie do polskich źródeł – tłumaczenie fragmentu Tekstu Piramid przytoczone jest w interpretacji Tadeusza Andrzejewskiego.
Autorki są w większości na bieżąco w wynikami prac archeologicznych – widać to wielokrotnie na kartach książki. Nie kopiują starych, często nieaktualnych opinii. Jednak należy pamiętać, że autorki są Włoszkami – i dość nachalnie promują dokonania swych rodaków. Inne nacje stanowią promil wymienianych naukowców. Włosi zdają się być głównymi archeologami badającymi starożytny Egipt.
Autorką nie udało się uniknąć pomyłek. Przykładowo namiętnie powtarzane jest w książce datowanie okresu wczesnodynastycznego na 3007-2682 BC. Rama 3007 BC jest zaskakująca w swej dokładności! Częściej spotykana jest data ok. 3050/3100 BC. Drobna nieścisłość to przypisanie współczesnego Kom el-Ahmar dla całego obszaru starożytnego Hierakonpolis. Kom el-Ahmar to tylko mała część stanowiska. W zasadzie – dla ścisłości – miasto Nechen (Hierakonpolis) z wyłączeniem nekropolii położone jest przy Kom el-Gemuwia. Dość ubogi jest zamieszczony z tyłu książki wykaz polskich muzeów prezentujących egipskie zabytki – wymieniono tylko Muzeum Archeologiczne w Krakowie i Narodowe w Warszawie. A kolekcja w Muzeum Archeologicznym w Poznaniu, Galerii Sztuki Starożytnej Muzeum Narodowego w Krakowie?
Nieco irytującą manierą jest pisanie Thotmes (a nie Totmes) czy Seth (a nie Set). Ale można to wybaczyć!
Całość oceniam wysoko! Sposób wydania, mimo wszystko, pełen dbałości i z troską o kwestie merytoryczne. Bardzo przyjemna szata graficzna z mnóstwem ilustracji przemawiają in plus. Dodatkowo cały rozdział poświęcony nieco zapomnianym Koptom i ich kulturze bardzo pozytywnie zaskakuje.
Książkę można zakupić u Wydawcy
Szymon Zdziebłowski
